Określenie pojęć i terminów cz. 2

Gdyby, określając jakąkolwiek ideę, chciano przytoczyć tylko pewną cechę, pozwalającą wyróżnić ją od wszystkich innych idei, dosyć by było wskazać jej różnicę specyficzną; lecz określać, nie jest to tylko dołączać do każdej idei wyróżniające zdanie: jest to zakreślić jej granicę. Rodzaj więc powinien wchodzić w formułę określenia, ponieważ jest on niejako materiałem, w którym wycinają się obwody rozmaitych gatunków. Następnie określenie zatrzymuje się przed najwyższym rodzajem, który swoim najogólniejszym zakresem pokrywa wszystkie idee mniejszego zakresu.

Określenie, jak widzimy, daje się przez istoty, a nie przez przypadłość (przymiot przypadkowy), gdyż przypadłość jest zmienną i nie stanowi nieustającego żywiołu idei; z drugiej strony, nie zmienia ona granic idei, ponieważ przyłącza się do przymiotów istotowych dla ograniczenia ich czasowo. Następnie, indywidua nie dają się określić, ponieważ nie mają pomiędzy sobą różnic specyficznych i różnią się jedynie przypadłościami przemijającymi.

Rozważając stosunki pojęcia określanego i jego określenie, widzimy, że określenie jest to pojęcie rozwinięte i że pojęcie jest to określenie skoncentrowane.

Comments

  1. By Reklama