O pojęciach i terminach cz. 2

Wynika stąd, że terminy mają znaczenie jedynie przez idee czyli pojęcia, które oznaczają, i że termin i pojęcie skojarzone są z sobą nierozłącznie. Każde pojęcie przypuszcza jakiś termin, do którego przywiązanym jest, jako do znaku; każdy termin – jeśli nie ma być czczym brzmieniom bez znaczenia – przypuszcza ideę, którą wyraża.

Pojęcia konkretne i pojęcia oderwane (abstrakcyjne). Pojęcia bywają konkretne albo oderwane. Spostrzeżenie przedmiotu w chwili czasu i w punkcie przestrzeni jest konkretnym. Jest ono sumą, połączeniem pewnej liczby przymiotów (jakości). Obraz tej ćwiartki papieru, na której piszę, ma rozciągłość; ma ona formę oznaczoną, jest białą, i t. d. Lecz to połączenie przymiotów, danych jednocześnie, nie jest nierozdzielnym. Umysł może dowolnie oddzielić jo od siebie i rozważać każdy z nich odrębnie. I tak, w konkretnym obrazie tej ćwiartki papieru mogę nic uwzględnić formy, lecz rozważać samą tylko barwę, albo też i rozważać jedynie formę, a nie uwzględnić barwy. Wówczas z tego danego concretum przymiotów wyciągam albo odrywam (abstrahuję) jeden oznaczony przymiot. Od pojęcia konkretnego przeszedłem do pojęcia oderwanego, od ciała białego i mającego rozciągłość – do białości albo do formy prostokątnej.

Comments

  1. By Reklama