Metoda nauk matematycznych cz. 1

Poznaliśmy, w poprzedzających wpisach, formy myśli w ich wspólnych własnościach, i nie troszcząc się o rzeczywistość zewnętrzną względem umysłu; wypada nam teraz poznać formy właściwe każdemu szeregowi nauk. W gruncie rzeczy, te szczególne formy są tylko szczególnymi przypadkami innych; zwracając się do przedmiotów odmiennych od niego, przechodząc od jednego z tych przedmiotów do drugiego, umysł nie zmienia się co do natury i praw, i czy to zbiera pojęcia czysto pomysłowe, czy rozważa liczby i figury geometryczne, tłumaczy zjawiska materialne, albo stara się uchwycić spójnią i porządek wypadków dziejowych, zawsze rozumowania jego są indukcyjne albo dedukcyjne; zawsze rozpoczyna od praw ogólnych lub szczegółowych dla wysnucia z nich nowych. Lecz zwracając się do rozmaitych przedmiotów, dedukcja i indukcja, nie przestając ulegać niezłomnym prawom myśli, postępowanie swoje stosują do zmiennej natury rozważanych rzeczywistości. Nauki tedy, jakkolwiek lennice jednej i tej samej logiki, mają szczególne metody.

Podział nauk. Ponieważ te metody, ze strony specjalności swojej, wynikają nie z natury umysłu ludzkiego, lecz z natury przedmiotu rozmaitych nauk, przeto, przed opisaniem ich potrzeba, przedwstępnie, odróżnić to rozmaite przedmioty.

Comments

  1. By Reklama