Kierownicze zasady sylogizmu cz. 1

Wszystkie sylogizmy, już tym samym, że są aktem i wytworem myśli, podlegają formalnym prawom myślenia, zasadzie tożsamości, zasadzie sprzeczności i zasadzie wyłączonego środka; ale zarazem ugrupowania terminów albo pojęć utworzonych przez nie rządzone są szeregiem pewnych kierowniczych zasad. Przez długi czas logicy za jedyną zasadę sylogizmu uważali owe dictum de omni et nullo, co można przetłumaczyć tak: Co twierdzimy lub przeczymy o całości, to twierdzimy lub przeczymy o każdej części tej całości, były to ramy, w których miały się zamykać wszystkie sylogizmy twierdzące i przecząco, za pomocą których umysł przechodzi od rodzaju do gatunków, od gatunku do indywiduów.

W ostatnich czasach zaprzeczono, ażeby dictum de omni et nullo miało być jedyną a nawet prawdziwą zasadą grup sylogistycznych. W tym przedmiocie wyrzeczone dwa skrajne zdania; podług jednych ma być kilka typów sylogizmu, nie dających się sprowadzić jeden do drugiego, a każdy z nich ma podlegać wyłącznemu dla siebie kanonowi; podług innych jest jeden tylko typ sylogizmu, lecz ogólniejszy i o większej treści, aniżeli sylogizm opisany przez Arystotelesa w Analitykach, i rządzony innym prawem, odmiennym od dictum de ornni et nullo. Jakkolwiek teorie przechodzą poza granicę kursu elementarnego, uważamy sobie jednak za obowiązek wyłożyć je treściowo.