Podstawy logiki zbiór wpisów

Formalne prawa myśli cz. 6

Ta własność terminów da nam klucz zasady wyłączonego środka i zasady przeciwieństwa. Przypuśćmy pewne pojęcie x. Podług tego, cośmy powiedzieli, ma ono za swój konieczny współwzględnik pojęcie nie-x, a cc i nic-r ogarniają w sobie wszystko to, co jest i to, co być może. Stąd wynika, że jakikolwiek subiekt a, jako będący częścią wszystkiego, co […]

Formalne prawa myśli cz. 5

Każde pojęcie, wyjąwszy pojęcie istoty w ogóle, jest kombinacją pewnej liczby pojęć pierwotniejszych, prostych. Taką jest idea: człowiek, zawierająca w sobie idee zwierzęcia kręgowca, ssącego i dwuręcznego. Jakiż tedy jest stosunek pojęcia do jego zawartości, jeśli nie stosunek tożsamości? Każde pojęcie jest identycznym ze swoim określeniem. Pierwsze jest wyrażeniem skróconym, drugie szczegółową formułą tegoż samego […]

Formalne prawa myśli cz. 4

Można by jeszcze powiedzieć; że zasada wyłączonego środka stosuje się nie do wszystkich pojęć. Woźmy np, subiekt cnota i atrybut trójkątny, na mocy zasady należałoby powiedzieć: Cnota  jest trójkątną albo-nie-trójkątną. Otóż, cnota, moralny przymiot człowieka, nie jest ani jednym ani drugiem. To prawda; ależ pozorna niedorzeczność zdania; cnota jest trójkątną albo nie-trójkątną, wynika z niedokładnego […]

Formalne prawa myśli cz. 3

Zasada wyłączonego środka, każda rzecz musi być albo nie być, wyraża warunek myśli, która zniowała nas do uznania jednego lub drugiego z dwu pojęć sprzecznych (względem siebie), które nie mogą współistnieć. Weźmy jakikolwiek przymiot; nie mogę nie przyznać, że on należy albo nie należy do danego podmiotu; pomiędzy twierdzeniom a przeczeniem niema środka. I tak, […]

Formalne prawa myśli cz. 2

Logicy odróżniają trzy formalne prawa myśli: 1-e Zasada tożsamości; 2-e Zasada przeciwieństwa; 3-e Zasada wyłączonego środka. Zasadę tożsamości tak można sformułować: To, co jest, jest. Znaczy ona, że istnieje koniecznie zupełna tożsamość pomiędzy pojęciem, a jogo składowymi właściwościami (np. pomiędzy człowiekiem, a zwierzęciem rozumnym), oraz tożsamość częściowa pomiędzy tym, że pojęciem, a każdą z jego […]

Formalne prawa myśli cz. 1

Pojęcia wiążą się w zdania aktem sądu. Akt rozumowania zależy na wyciąganiu nowych zdań ze zdań, w których zawartymi były domyślnie. Pozwala on umysłowi wyrzec o zgodności lub niezgodności danych pojęć, opierając się na znanej zgodności lub niezgodności innych pojęć z danymi. Wynika stąd, że rozumowanie jest systematom zdań połączonych pomiędzy sobą ogniwami wspólnego łańcucha. […]

O zdaniach – sądach cz. 6

Jeżeli, przeciwnie, subiekt wziętym jest tylko w części swojego zakresu, zdanie jest szczegółowe: niektóre metale utleniają się w powietrzu. Stopień szczegółowości może być oznaczony – 90 ludzi na 100 są egoistami – albo nieoznaczony; w takim razie, niektóre, oznacza najmniej dwa przedmioty wyrażone subiektem, a najwyżej: wszystkie mniej jeden. Zdania pojedyncze, to jest takie, które […]

O zdaniach – sądach cz. 5

Atoli należy tu odróżniać dwie role przyznane przez nas poprzednio słowu być. Jeżeli idzie o włączenie subiektu w zakres predykatu, każde przeczenie sprowadza się do twierdzenia. Rzeczywiście, każdy dany atrybut wchodzi w całość przedmiotów z obu jej stron przedmiotów posiadających ton atrybut i nieposiadających go (np. czworonożnych i nie czworonożnych). A zatem, powiedzieć; człowiek nie […]

O zdaniach – sądach cz. 4

Podział zdań. Kant podzielił sądy na analityczne i syntetyczne, za pomocą pierwszych twierdzimy o subiekcie ten atrybut, który w nim zawierał się domyślnie; w sądzie np.: trójkąt ma trzy kąty – atrybut otrzymujemy przez analizą, albo rozkład subiektu; za pomocą drugich twierdzimy o subiekcie atrybut, który nie był w nim zawarty. Ziemia jest kulista; doświadczenie […]

O zdaniach – sądach cz. 3

Stosunek więc subiektu i predykatu, oznaczony słowem, jest, w gruncie rzeczy, stosunkiem tożsamości, identyczności. Klasa: człowiek jest częścią klasy: zwierzę; treść zwierzęcia jest częścią zawartości pojęcia; człowiek. W fakcie wziętym tu za przykład, tożsamość jest tylko częściową: nie wszystkie zwierzęta są ludźmi; zwierzęcość nie jest całym człowiekiem. Lecz w innych razach tożsamość subiektu i predykatu […]