Indukcja formalna cz. 5

Wszelako można przytoczyć dwie odwrotne formuły tej zasady a jednakże zarówno prawdziwe: 1-e Co należy do całości, to należy do składowych części tej całości; 2-e Co należy do wszystkich części całości, to należy do całości składającej się z tych części. Mówiąc innymi słowy, jest tożsamość pomiędzy całością a częściami, i pomiędzy częściami a całością. A zatem umysł, nie przestając ulegać jedynej zasadzie tożsamości, może rozumować i rzeczywiście rozumuje w dwóch różnych znaczeniach; już to idzie od całości do części, już to od części do całości; i oto podwójna droga, stanowiąca dwa rodzaje rozumowania, różne wprawdzie pod względem punktu wyjścia do wniosku, lecz w gruncie identyczne pod względem rządzącego nim zarówno prawa logicznego.

Nie zaprzeczając prawdy w tej teorii, ważną jednak jest rzeczą nie mylić się co do różnic, oddzielających sylogizm indukcyjny od dedukcyjnego. Tak pierwszy jak i drugi wytwarzają się pod powagą zasady tożsamości myśli z samą sobą; jedno i drugi doprowadzają do wniosków Wynikających z logiczną koniecznością z danych przesłanek; pierwszy i drugi składają się z trzech terminów i z trzech zdań; lecz średni termin pierwszego zupełnie niepodobnym jest do średniego terminu drugiego.