Wpisy Administratora

Kierownicze zasady sylogizmu cz. 1

Wszystkie sylogizmy, już tym samym, że są aktem i wytworem myśli, podlegają formalnym prawom myślenia, zasadzie tożsamości, zasadzie sprzeczności i zasadzie wyłączonego środka; ale zarazem ugrupowania terminów albo pojęć utworzonych przez nie rządzone są szeregiem pewnych kierowniczych zasad. Przez długi czas logicy za jedyną zasadę sylogizmu uważali owe dictum de omni et nullo, co można […]

Indukcja formalna cz. 6

Indukcja formalna, jeżeli ma być prawidłowa, powinna zaczynać się od całkowitego wyliczenia wszystkich części całości, do której ma się rozciągać wniosek. Stąd średni termin nie jest już pojęciem ogólnym, lecz zbiorem pojęć szczegółowych. Stąd ton ważny wynik, a mianowicie, że w sylogizmie indukcyjnym, od pierwszego zdania do drugiego, od drugiego do trzeciego, nie widzimy takiego […]

Indukcja formalna cz. 5

Wszelako można przytoczyć dwie odwrotne formuły tej zasady a jednakże zarówno prawdziwe: 1-e Co należy do całości, to należy do składowych części tej całości; 2-e Co należy do wszystkich części całości, to należy do całości składającej się z tych części. Mówiąc innymi słowy, jest tożsamość pomiędzy całością a częściami, i pomiędzy częściami a całością. A […]

Indukcja formalna cz. 4

Ale przypuśćmy, że przedmiotem zapytania, jest większa przesłanka poprzedzającego sylogizmu, a mianowicie: czy zwierzęta bez żółci żyją długo, i że dla rozstrzygnięcia tego zapytania mamy do rozporządzenia to samo pojęcia, co i poprzednio; niezawodnie terminy muszą ulec innej kombinacji; średni termin sylogizmu poprzedzającego zajmie miejsce małego, i nawzajem; wypadnie więc tak: Człowiek, koń i muł […]

Indukcja formalna cz. 3

Podobnie rzecz się ma w przykładach następujących; Poniedziałek, wtorek, środa, czwartek, piątek, sobota, niedziela, składają się z 24 godzin; Ale poniedziałek, wtorek, środa, czwartek, piątek, sobota, niedziela są wszystkie dniami tygodnia; Więc wszystkie dni tygodnia złożone są z 24 godzin. żelazo, miedź, złoto, srebro, platyna, aluminium, inerktirjusz itd. są wszystkie dobrymi przewodnikami ciepła; Ale żelazo, […]

Indukcja formalna cz. 2

Nie taką jest indukcja, którą zajmować się mamy w logice formalnej. Indukcja naukowa nie dochodzi do wniosków, wynikających koniecznie z danych przesłanek, na mocy praw myśli; logicznie wytworzyć ona może tylko prawdopodobieństwa, dosyć mocne, ule w każdym razie dalekie od owej pewności, jaka cechuje wniosek wyciągnięty z danych przesłanek. Indukcja formalna, ulegająca jedynie prawom myśli, […]

Indukcja formalna cz. 1

Względem dedukcji odwrotną jest indukcja. Pierwsza wnioskuje od całości do części; druga od części do całości. W słowniku logicznym wyraz indukcja ma dwa znaczenia nader różne, których nadzwyczaj ważną jest rzeczą nie mieszać z sobą. Najczęściej przez indukcję rozumiemy taki proces rozumowania, za pomocą którego z kilku spostrzeżonych przez nas faktów wnioskujemy o gatunku zawierającym […]

Sylogizmy niepełne cz. 4

Sylogizmy rozłączne.  Sylogizm rozłączny składa się również z dwóch przesłanek; większa jest zdaniem rozłącznym, mniejsza kategorycznym, twierdzącym lub przeczącym. przykłady: A jest albo B albo C; Tym razem A jest B, Więc A nie jest C. A jest B lub C, Tym razem A nie jest B, Więc A jest C. Nazywamy to modus ponendo […]

Sylogizmy niepełne cz. 3

Znanym jest rozumowanie, które pewien moralista kładzie w usta lisa. Ten, zanim się odważył przejść przez zamarzłą rzekę, słucha i mówi: Co hałasuje, to się porusza; Co się porusza, to nie jest zamarzłe; Co nie jest zamarzie, to jest płynne; Co jest płynne, to się ugina pod ciężarem; Więc ten lód… Jest to soryt. Sylogizmy […]

Sylogizmy niepełne cz. 2

Większa przesłanka jest mi tak znaną, że zbytecznym jest wypowiadać ją; opuszczam ją nawet w myśli i wyrażam sylogizm w formie przyspieszonej; ,,Tlen musi być ważkim, ponieważ jest substancją materialną.” Entymema jest bardzo częstym w mowie zwyczajnej. Sylogizmy mogą się łączyć z sobą w rozmaity sposób. Oto, np., następujący systemat zdań: Wszystkie H są A; […]